Dalland ræktunarbú

Jörðin Dalland í Mosfellsbæ liggur í um 15 km fjarlægð frá miðbæ Reykjavíkur. Árið 1975 fluttu þau Gunnar B.Dungal og Þórdís Alda Sigurðardóttir að Dallandi og hafa allt frá árinu 1977 stundað þar hrossarækt, trjárækt og uppgræðslu lands. Hrossaræktin fór hægt af stað, eða úr einu til tveimur fæddum folöldum á ári, í um fimmtán þegar mest var.Í dag eru að fæðast um 7-8 folöld á ári.

Dalland auk nærliggjandi Búrfellslands, sem tilheyrir búinu, telur um 400 hektara lands og hefur mikil uppgræðsla átt sér stað á þessum jörðum um árabil. Margar tegundir trjáa hafa verið gróðursettar í tugþúsundatali um landareignina, bæði til skjóls og yndisauka. Jörðin er fjölbreytileg, allt frá fellshlíðum og þýfðum mýrum niður í gróin beitarhólf sem eru víða umlukin trjábeltum . Má segja að jörðin sé tilvalin fyrir hrossabú t.d. auðvelt að nágast þjálfunarhross í beitarhólfum og margar reið-og rekstrarleiðir að finna.

Lýsa frá Efri Rotum undir Eyjafjöllum og Vaka frá Dýrfinnustöðum í Skagafirði voru fyrstu aðkeyptu hryssurnar sem notaðar voru til undaneldis. Margar af þeim hryssum sem nú eru í Dallandsræktuninni eru út frá þessum tveimur hryssum, langflestar þó út frá ættmóðurinni Lýsu. Hún eignaðist tvær hryssur sem hafa skilað mörgum hrossum inn í hrossaræktina okkar. Þetta eru þær Kráka og Dúkkulísa og voru þær báðar afar farsælar ræktunarhryssur . Dúkkulísa fékk heiðursverðlaun fyrir afkvæmi sín á LM. árið 2006. Kráka átti Kötlu sem eignaðist nokkrar fyrstu verðlauna hryssur; Eldborgu, Klöpp, Orku og Fjöður, nokkrar þeirra eru nú í folaldseignum í Dallandi og norður í Héraðsdal í Skagafirði. Snemma keyptum við Grósku af Sveini Guðmundsyni á Sauðárkróki .Gróska  var dóttir Feykis frá Hafsteinsstöðum og Gnóttar frá Sauðárkróki. Hún eignaðist aðeins tvö folöld Hörpu og Gnótt frá Dallandi því hún fórst ung að árum. Gnótt hefur lengi verið ein aðal hryssan í Dallandsræktuninni. Dóttir Gnóttar er Huginsdóttirin Gróska  a.e. 8.20, sem nú tekur við af móður sinni sem ræktunarhryssa og hryssa sem heitir Mánadís undan Kráki frá Blesastöðum. Rjóð frá Sigurjóni Jónassyni frá Syðra Skörðugili áttum við um tíma ,en dóttir hennar er 1.v. hryssan Fljóð frá Dallandi (Safírsdóttir) sem er móðir Jófríðar og Foldu, báðar hátt dæmdar 1. v hryssur . Jófríður var seld til Svíþjóðar fyrst og síðan til Noregs 2018 . Folda er nú í Danmörku. Von frá Skarði (dóttir Atla frá Skörðugili) var lengi notuð í ræktuninni. Hún var móðir Vonanda frá Dallandi og fleiri góðra hrossa. Hrynjandadóttirin Katarína var keypt veturgömul af Kirkjubæjarbúinu og er ein af ræktunarhryssum í Dallandi ennþá en hún og Hátíð frá Dallandi sem er undan Sýslu frá Dallandi og Kveik frá Miðsitju eru að verða fullorðnar og hætta brátt í folaldseignum. Undan Hátíð eru 1. verðlauna stóðhestarnir Hvatur frá Dallandi (nú í Austurríki) sem er Þóroddssonur með 8.40 a.e. og Hákon frá Dallandi , ( nú geldingur) Álfssonur. 8.01 a.e.

Árið 2013 er önnur og þriðja kynslóð Dallandshryssna í folaldseignum en af eldri ræktunarhryssum eru nú fallnar frá þær; Lýsa, Gróska, Vaka, Dagrún, Stór- Stjarna, Lukka, Gerpla, Harpa, Kórund, Kúnígúnd, Dúkkulísa, Kráka, Dalla,Hugmynd,Katla, Orka. Enn eru þó til hjá okkur nokkur afkvæmi sumra þessara hryssna.

Nokku atriði um árangur Dallandshrossa .

Árið 2018 má telja að stóðhesturinn Glúmur sé sá hestur sem þekktastur er úr ræktuninni . Hann er með 8.67 í byggingareinkunn og 8.90 fyrir hæfileika = 8.81 aðaleinkunn. Þetta er einstakur hestur hvað varðar geðlag , hæfileika og byggingu auk þess að standa sig vel sem stóðhestur. Fyljunarhlutfall hans er mjög gott. Glúmur er undan hryssu sem við misstum fyrir aldur fram af slysförum, Orku  sem var dóttir Orra og Kötlu frá Dallandi og Glym frá Flekkudal.

Hvatur frá Dallandi undan Hátíð frá Dallandi og Þóroddi frá Þóroddsstöðum fékk 8.40 í aðaleinkunn, og var sýndur á Landsmóti í Víðidal 2012.Hann er nú staðsettur í Austurríki.

Hákon frá Dallandi, undan Hátíð og Álfi frá Selfossi fór í 8.02 í kynbótadómi.

Gumi frá Dallandi, stóðhestur, fjórgangshestur, sem seldur var til Svíþjóðar, undan Gnótt og Aroni frá Strandarhöfði fór í 8.31 í aðaleinkun í kynbótadómi. 

Glans undan Gnótt frá Dallandi og Blæ frá Hesti,nú stóðhestur í Austurríki er með 8.24 í byggingardómi, fjórgangshestur, 7.86 ae. í kynbótadómi.

Frá Dallandi hafa komið 26 fyrstu verðlaunahross. ( frá upphafi - 2017) Auk þess voru 4 hryssur keyptar, þær Von ( keypt sem folald), Lýsa, Katarína og Una ( allar tamdar í Dal) sem einnig fóru í fyrstu verðlaun. Af þessum 26 eru nokkur hross frá Dallandi sem fóru í 1. verðlaun erlendis svo sem hryssurnar Gullborg,( Svíþjóð ) Eldborg ( Austurríki) og Jófríður og stóðhesturinn Gumi bæði staðsett í Svíþjóð. Gumi var hæst dæmdi fjórgangsstóðhestur í Svíþjóð árið 2010 með a.e. 8.31. Jófríður frá Dallandi, fjórgangshryssa , var hæst dæmda 6. vetra hryssan í Svíþjóð árið 2013, með 8.37 í a.e. Jófríður var um tíma, árið 2012, hæst dæmda 5 vetra íslenskra hryssna í heimi fékk þá 8.39. Dúkkulísa frá Dallandi hlaut heiðursverðlaun á Landsmóti hestamanna árið 2006. Hennar afkomendur í ræktuninni eru Orradóttirin Hetja, Huginsdóttirin Hríma, Sveins Hervarsdóttirin Duna, auk þess var Svartsdóttirin og skeiðhryssan Dalla undan Dúkkulísu og eru ennþá á búinu tveir ungir hestar undan henni ( 2018) .

Þekktustu keppnishestar sem komið hafa úr ræktuninni eru eflaust; Gæðingurinn Ormur frá Dallandi undan Lýsu og Orra sigraði A fl. á Landsmóti árið 2000. Ormur fékk 10 fyrir vilja. Hann varð einnig 3. í A fl . á Landsmóti á Melgerðismelum 1998, þá 6 vetra gamall. Knapi : Atli Guðmundsson.

Síðan er það töltarinn mikli Nátthrafn frá Dallandi, undan Snörp frá Varmalæk, og Kjarki frá Egilsstöðum. Nátthrafn sigraði ístöltið í Reykjavík, ,,Þeir allra sterkustu '' í þrígang og hann hefur unnið ýmsa glæsta sigra á keppnisvellinum með gríðarlega háum einkunum. t.d. 10 fyrir hægt tölt. Knapi hans var Halldór Guðjónsson.

  Um fleiri tíur í einkunn fyrir Dallandshross má til gamans geta að Katla frá Dallandi fékk í einkunn 10 fyrir hófa.

Dalla sem var undan Dúkkulísu og Svarti frá Unalæk varð Íslandsmeistari í 250 m. skeiði 2007.

Vonandi undan Von frá Skarði og Hrynjanda frá Hrepphólum, keppti með góðum árangri á ýmsum stórmótum, þar á meðal Landsmóti. ( sjá undir keppnishross, undir Dalur hestamiðstöð) . Hrefna frá Dallandi var farsælt íþróttakeppnishross á Íslandi um margra ára skeið.

Hríma frá Dallandi var hæst dæmda 4ra vetra hryssa yfir landið árið 2005. Mörg önnur hross úr Dallandsræktuninni hafa náð fínum árangri bæði í kynbótadómum og keppni en verða ekki talin upp sérstaklega hér. 

Alltaf hefur verið lögð mikil áhersla á að nota úrvals stóðhesta sem valdir eru fyrir hverja einstaka hryssu í þeim tilgangi að bæta ganghæfileika, fótaburð, byggingu og/ eða geðslag.

Mikil áhersla hefur alltaf verið lögð á gott atlæti hrossanna og velferð þeirra í hvívetna. Mikilvægt er að byggja upp heilsteyptan, sterkan og getumikinn einstakling sem hefur burði til að reynast vel í alla staði.